Tunel – budowla komunikacyjna w postaci długiego korytarza – podziemna lub podwodna, wykonana metodą odkrywkową lub drążenia. Służy do omijania przeszkód terenowych.

Tunele to najczęściej budowle geotechniczne mające swoje wyloty na powierzchni ziemi. Ze względu na przeznaczenie można je podzielić na:

Dawniej budowa wielkich tuneli wymagała wieloletniej pracy dziesiątek tysięcy niewolników. Dziś niewolników zastąpiły potężne maszyny drążące skały, tecz wciąż wybudowanie tunelu wymaga wielu lat pracy.

Od zarania cywilizacji drążono tunele. Jedne z nich stanowiły dojścia do podziemnych grobowców, inne dawały dostęp do surowców mineralnych, jeszcze inne kopane w zboczach wzgórz pozwalały wypływać wodzie z przepuszczalnych skał, stanowiły zatem rodzaj studni. Zdolnymi budowniczymi tuneli byli Rzymianie, zatrudniający armie niewolników do drążenia często wielokilometrowych podziemnych korytarzy. Wybudowali między innymi tunel o długości 5,6 km do osuszenia Jeziora Fucyńskiego. Inwestycja, której celem było zapobieżenie powodziom, wymagała dziesięcioletniej pracy 30 tysięcy ludzi.

tunel

Nowoczesne budownictwo tuneli rozpoczęło się w Anglii w latach 60. XVIII wieku, a było związane z budową kanałów śródlądowych dla potrzeb transportu. Gdy na drodze kanału stawało wzgórze, kanał przeprowadzano niekiedy przez jego wierzchołek, stosując skomplikowany system śluz. Metoda ta mogła być zastosowana jednakże tylko tam, gdzie istniała możliwość skutecznego zasilania najwyżej położonych stopni wodą z jakiegoś odpowiednio dużego i odpowiedni wysoko położonego rezerwuaru. Stąd większość kanałów prowadzono zdecydowanie dłuższą drogą wokół wzgórz. Znacznie wydłużało to czas transportu, więc zaczęto rozwijać techniki budowy tuneli.